„Jutro obchodzimy 81. rocznicę wyzwolenia nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau. Pamiętamy i składamy hołd sześciu milionom żydowskich kobiet, mężczyzn i dzieci zamordowanych w Holokauście, a także wszystkim innym niewinnym ofiarom reżimu nazistowskiego. Te życia zostały brutalnie zakończone ideologią nienawiści, ale ich pamięć będzie trwała jako moralny testament ludzkości i jako trwałe ostrzeżenie.
Trzy pokolenia po Zagładzie pamięć o Holokauście staje się coraz ważniejsza. Zniekształcenie Holokaustu jest wykorzystywane do dzielenia nas, relatywizacji przestępczości i podsycania antysemityzmu. Powiedzmy jasno: Nic nigdy nie może usprawiedliwić zniekształcenia, zminimalizowania lub instrumentalizacji jednego z najciemniejszych rozdziałów w historii Europy.
Byliśmy świadkami gwałtownego wzrostu antysemickich aktów w całej Europie, zmuszających wielu Żydów do ukrywania swojej tożsamości i życia w strachu. Jest to niedopuszczalne. Nie ma miejsca i usprawiedliwienia dla antysemityzmu.
Jesteśmy z naszymi europejskimi społecznościami żydowskimi. Żydowskie życie w Europie musi być w stanie się rozwijać, a nie ukrywać. Europa musi być bezpiecznym miejscem dla Żydów i ludzi wszystkich wyznań. Wraz ze wszystkimi państwami członkowskimi UE nadal wdrażamy strategię UE w sprawie zwalczania antysemityzmu i wspierania życia żydowskiego. Aby zwalczać antysemityzm w internecie, rozwijamy sieć zaufanych podmiotów sygnalizujących. Pracujemy nad zapobieganiem radykalizacji postaw, zapewnieniem ochrony słabszym grupom społecznym w internecie i wzmocnieniem środków bezpieczeństwa w celu ochrony przestrzeni publicznej i miejsc kultu przed atakami.
Dochodzimy teraz do końca tak zwanej “ery świadka”. Kiedy umierają ostatni ocaleni, nasza odpowiedzialność wzrasta. Musimy znaleźć nowe sposoby zapamiętywania okrucieństw, mówienia prawdy o tym, co się stało i wyciągania wniosków z przeszłości. W tym celu chronimy miejsca Holokaustu i wzmacniamy ich widoczność i uznanie przez pokolenia.
Pamięć nie jest dana. To zależy od nas. Musimy przekazać lekcje Shoah i zbudować Europę wolną od antysemityzmu i wszelkich form nienawiści. Pamięć o Holokauście musi pozostać dokładna, istotna i znacząca. Jest to nasza wspólna odpowiedzialność i nasze trwałe zaangażowanie jako Europejczyków.
Kontekst
W październiku 2024 r. Komisja Europejska opublikowała sprawozdanie z postępów w realizacji pierwszej w historii strategii UE w zakresie zwalczania antysemityzmu i wspierania życia żydowskiego, przyjętej w październiku 2021 r., aby wesprzeć państwa członkowskie UE i społeczeństwo obywatelskie w walce z antysemityzmem i we wspieraniu życia żydowskiego w UE. Pamięć o Holokauście jest podstawowym filarem zapewnienia, że nigdy nie zapomnimy naszej historii. W lutym 2024 r. Komisja uruchomiła inicjatywę mającą na celu wspieranie pamięci o Holokauście poprzez rozwój sieci miejsc, w których wydarzył się Holokaust, w celu wykorzystania miejsc pamięci do celów edukacyjnych i zapewnienia ich ochrony.
20 stycznia Komisja przedstawiła nową strategię UE przeciwko rasizmowi na lata 2026–2030, w której wzywa do stworzenia Europy wolnej od rasizmu, w której jednostki mogą się rozwijać, w pełni uczestniczyć w życiu społecznym oraz przyczyniać się do jej stabilności i dobrobytu. Strategia ma na celu zwalczanie wszelkich form rasizmu, w tym antysemityzmu.
Decyzja ramowa w sprawie zwalczania rasizmu i ksenofobii gwarantuje, że poważne przejawy rasizmu i ksenofobii – w tym publiczne aprobowanie, negowanie lub pomniejszanie Holokaustu – podlegają skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym sankcjom karnym. Komisja podejmuje również działania mające na celu powstrzymanie rozpowszechniania dezinformacji na temat Holokaustu w internecie i poza nim.
Komisja i państwa członkowskie UE zobowiązały się do przeciwdziałania antycyganizmowi w ramach strategicznych UE dotyczących Romów oraz w zaleceniu Rady w sprawie Romów. 9 stycznia 2023 r. przyjęto pierwsze sprawozdanie z oceny krajowych ram strategicznych państw członkowskich dotyczących Romów.
W ramach programu „Obywatele, równość, prawa i wartości” (CERV) Komisja zapewni ponad 28 mln euro finansowania unijnego na wsparcie projektów dotyczących pamięci europejskiej w latach 2026–2027. Priorytetowo traktowane będą między innymi projekty mające na celu wzmocnienie pamięci o Holokauście, edukacji i badań naukowych lub zwalczanie negowania i zniekształcania Holokaustu. Przy wsparciu programu Erasmus+ oraz w ramach finansowanego przez UE projektu „Przeciwdziałanie antysemityzmowi poprzez edukację” UNESCO rozpoczyna badanie wiedzy i zrozumienia antysemityzmu przez nauczycieli.
14 stycznia 2026 r. w ramach obchodów Międzynarodowego Dnia Pamięci o Holokauście Komisja zorganizowała konferencję poświęconą pamięci o Holokauście pt. „Pamiętanie o przeszłości. Kształtowanie przyszłości”, we współpracy z cypryjską prezydencją Rady i żydowskimi organizacjami patronackimi z siedzibą w Brukseli.
Więcej informacji
Działania UE na rzecz zwalczania antysemityzmu
Powiązane tematy
Sprawiedliwość i prawa podstawowe
Pdf do druku
Oświadczenie przewodniczącej Ursuli von der Leyen przed Międzynarodowym Dniem Pamięci o Ofiarach Holokaustu
(49.974 KB – PDF)
